AvrupaÇeviriCharles TillyReferans Kütüphanesi

Örgütlü Bir Suç Olarak Savaşmak ve Devlet Kurmak

Charles Tilly’nin ünlü makalesi “War Making and State Making as Organized Crime” nihayet Türkçede.


İtalyan polisi kemer sıkma önlemlerini protesto eden öğrencileri gözaltına alıyor.

İtalyan polisi kemer sıkma önlemlerini protesto eden öğrencileri gözaltına alıyor.

Siyasol’un sunuşu

Otopark mafyasının mantığı basittir. Arabanızı onun kontrolü altındaki bölgeye bıraktığınızda, mafya malınızı korumayı (himaye) taahhüt eder. Bu hizmeti vermek için insan gücü ve ekipman gerekir. Yani bir maliyeti vardır, dolayısıyla sizden belirli bir ücret talep edilir (haraç).

Eğer bu ücreti vermezseniz, geri geldiğinizde arabanızı çizilmiş ya da lastikleri şişlenmiş olarak bulabilirsiniz. Mafyaya soracak olursanız, koruma bedelini ödemediğiniz için arabanızdan sorumlu olmadığını, yoldan geçen birinin bunu yapmış olabileceğini söyleyecektir. Ancak bilirsiniz ki, arabaya zarar veren yine mafyanın kendisidir.

Ölçeği büyütelim. 1 Mayıs sabahı bir kortejle birlikte Taksim’e yürümek isterseniz, devletin polisiyle karşılaşırsınız. Toplum düzeninin ve kamu güvenliğinin korunabilmesi için (himaye), Taksim’de eylem yapmayı yasakladığını, derhal dağılmanız gerektiğini söyleyecektir.

1 Mayıs kutlamasının kamu güvenliğini tehdit etmediğini, aslında meydana yürüyenlerin kamunun kendisi olduğunu söyleyerek yürüyüşe devam ettiğinizde, binlerce polis basınçlı su ve gaz bombası atabilen ekipmanlarla size şiddet uygulayacak; kamu güvenliğini korumak adına malınıza ya da bedeninize zarar verecektir.

Elbette devletin sunduğu bu “hizmetin” de bir bedeli vardır. Devlet binlerce polisi ve ekipmanı bir arada tutmak, gerektiği zaman kullanmak için gereken parayı, sizden topladığı vergilerle zaten tahsil etmiştir bile (haraç). Halk ayaklanmalarının yine halkın vergileriyle bastırılıyor oluşu, kapitalist dünyanın yarattığı ironi deryasında bir damladır.

Charles Tilly’nin katkısı

Mafya ile devlet arasında şaşırtıcı bir benzerlik vardır. İki durumda da, olası zararlardan sizi korumak için para isteyenler, aslında bu zararların kaynağıdırlar.

Charles_Tilly

ABD’li tarihçi, sosyolog ve siyaset bilimci Charles Tilly (1929-2008). Avrupa tarihi, halk hareketleri, devrimler ve devletler gibi konularda yüzlerce eser verdi.

Bu benzerliği söz oyunu olmaktan çıkarıp, bir makalenin konusu haline getirense ABD’li tarihçi ve sosyolog Charles Tilly oldu. Tilly, 1985 tarihinde yayımlanan “Örgütlü Bir Suç Olarak Savaşmak ve Devlet Kurmak” adlı ünlü makalesinde, Avrupa’nın kapitalist devletlerinin oluşumunu “örgütlü suç” benzetmesiyle açıkladı. Ona göre devlet, süreç içerisinde çevresindeki diğer çeteleri yok etmeyi ya da kendine tabi kılmayı başarmış olan bir hayli gelişmiş bir çete formudur.

Devletin mafya karşısındaki avantajı, üzerinde hüküm sürdüğü toplulukça meşru sayılmasıdır ki, bu meşruluğu kazanması için de yüzyıllara yayılan mücadeleler vermesi, yerel egemenleri ve halkları silahsızlandırması gerekmiştir.

Sık sık devletin bizi hırsızlardan ya da katillerden koruduğu iddia edilir. Oysa Tilly’nin açtığı kapıdan sorgulamamıza devam edecek olursak, rahatlıkla şunu da söyleyebiliriz: Devletin polisi ancak yetkilendirmediği hırsızların ve katillerin peşine düşecektir; çünkü egemen olduğu toprakta kendisinden bağımsız hareket eden suçlular bulunması, onun gelirlerini azaltmanın yanında, güçsüz olduğu izlenimini yaratarak meşruiyetine zarar verecektir.

Öte yandan devletin yetki verdiği katiller, hırsızlar ve diğer suçlular vergilerini ödedikleri sürece serbestçe dolaşmaya, saygıdeğer görülen yasal mesleklerini icra etmeye devam edebilirler.

Tilly’nin yazdıklarında uzaktan Brecht’in sesini duyar gibi oluruz: “Bir banka kurmanın yanında, banka soymak nedir ki?

Siyasol olarak sık sık atıf yapılan, ancak Türkiye dillerine çevrilmesi bir hayli gecikmiş bu akademik metni Türkçede ilk kez yayımlamış olmaktan dolayı mutluyuz. Alttaki resme tıklayarak metnin PDF’sine ulaşabilirsiniz.

İyi okumalar!

Metnin PDF haline resmin üzerine tıklayarak ulaşabilirsiniz.

Metnin PDF haline resmin üzerine tıklayarak ulaşabilirsiniz.

Etiketler: , , , ,

Cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

*

Yandex.Metrica